تشخیص لوله رفت و برگشت کولر گازی مهمترین نکته در درک عملکرد سیستم سرمایشی است، چون یکی از لولهها وظیفه انتقال سرما به محیط و دیگری وظیفه دفع گرما را بر عهده دارد. بهطور ساده روی حالت سرمایش، لوله ضخیمتر لوله برگشت (مکش) است که سردتر است و لوله نازکتر لوله رفت (مایع یا دهش) است که گرما را منتقل میکند.
در این فرآیند، گاز مبرد توسط لولههای مسی از کمپرسور به سمت پنل هدایت میشود. پس از تغییر حجم، دمای گاز کاهش یافته و سرما توسط فن کولر گازی به محیط منتقل میشود. در همین چرخه، گرمای داخل محیط توسط لوله رفت جذب شده و سپس دوباره به سیستم برمیگردد تا روند سرمایش ادامه پیدا کند.
| موضوع | توضیح کوتاه | نتیجه |
|---|---|---|
| تشخیص لوله رفت و برگشت کولر گازی | لوله ضخیمتر برگشت (سردتر) و لوله نازکتر رفت (گرمتر) | برگشت = مکش / رفت = مایع |
| شیر رفت کولر گازی کدام است | شیر متصل به لوله نازکتر یا خط مایع | انتقال مبرد مایع به اواپراتور |
| لوله رفت و برگشت داکت اسپلیت | در داکت اسپلیت هم ضخیمتر برگشت است و نازکتر رفت | مشابه اسپلیت دیواری |
| دمای لوله رفت و برگشت کولر گازی | در سرمایش: برگشت سردتر، رفت کمی گرمتر | در گرمایش برعکس میشود |
وظیفه لولههای رفت و برگشت کولر گازی چیست؟
لولههای رفت و برگشت در کولر گازی مسئول جابجایی مبرد بین پنل و کندانسور هستند. یکی از آنها گرمای محیط را دفع میکند و دیگری سرما را به پنل داخلی بازمیگرداند. با شناخت درست این دو مسیر میتوان راحتتر فهمید کدام لوله کولر گازی باید سرد باشد.
۱. مسیر حرکت مبرد در لولههای کولر گازی
چرخه تبرید شامل چهار بخش اصلی است و مبرد دائماً بین آنها در حال گردش است. هر تغییر فشار یا دما در یکی از این مراحل، به کمک لولههای رفت و برگشت منتقل میشود.
- فشرده شدن مبرد در کمپرسور و افزایش دما
- انتقال بخار داغ به کندانسور و دفع گرما
- تبدیل به مایع و عبور از شیر انبساط با افت فشار
- ورود به اواپراتور و جذب گرمای محیط
۲. تفاوت لوله رفت و لوله برگشت کولر گازی
این دو لوله از نظر اندازه، دما و وظیفه عملکردی با هم فرق دارند. دانستن این تفاوتها باعث میشود راحتتر تشخیص دهید کدام لوله رفت و کدام برگشت است.
- لوله رفت نازکتر است و مبرد مایع را با فشار بالا به اواپراتور میبرد.
- لوله برگشت ضخیمتر است و مبرد تبخیرشده را سرد و کمفشار به کمپرسور بازمیگرداند.
- در حالت سرمایش لوله برگشت سردتر است و لوله رفت گرمای بیشتری دارد.
- در حالت گرمایش این وضعیت برعکس میشود و لوله برگشت داغتر از لوله رفت خواهد بود.
برای درک کامل عملکرد این چرخه میتوانید صفحه نحوه کار کولر گازی را ببینید.
گاهی کاربران میپرسند چرا لوله رفت هم مثل لوله برگشت سرد میشود. این موضوع معمولاً به مشکلاتی مثل کیپ شدن مسیر ارتباط دارد که در مقاله علت سرد بودن لوله رفت کولر گازی توضیح دادهایم.
۳. مشکلات عمده لوله های کولرگازی
- خوردگی و نشت از اتصالات
- دو پهن شدن
- یخ زدن لوله های کولر گازی
- مسدود شدن
شناختن لولههای رفت و برگشت در کولر گازی
برای کاربران همیشه این سؤال وجود دارد که لوله رفت و برگشت کولر گازی چه تفاوتی دارند و چگونه میتوان آنها را از هم تشخیص داد. در ادامه بهطور ساده و کاربردی تفاوتها را بررسی میکنیم.
۱. تشخیص لوله برگشت کولر گازی
- ضخیمتر و بزرگتر از لوله دیگر است.
- به آن لوله مکش هم گفته میشود.
- مبرد تبخیرشده را از اواپراتور به کمپرسور بازمیگرداند.
- در حالت سرمایش معمولاً سردتر است و پاسخ پرسش رایج کاربران یعنی کدام لوله کولر گازی باید سرد باشد همین لوله است.
برای مطالعه: تعمیر کولر گازی جنرال
۲. تشخیص لوله رفت کولر گازی
- نازکتر و باریکتر است.
- به آن لوله مایع یا دهش گفته میشود.
- مبرد مایع را با فشار بالا از کندانسور به شیر انبساط و سپس اواپراتور منتقل میکند.
- به دلیل انتقال گرما، کمی گرمتر از لوله برگشت است و همین موضوع باعث طرح سؤالاتی مثل علت گرم بودن لوله برگشت کولر گازی میشود.
در حالت سرمایش، لوله رفت ولرم یا کمی خنک است و لوله برگشت سرمای بیشتری دارد. در حالت گرمایش (زمستان)، وضعیت برعکس میشود و لوله رفت خنکتر از لوله برگشت خواهد بود.
بهطور خلاصه، از شیر انبساط تا ورودی کمپرسور در محدوده فشار پایین قرار دارد و توسط لوله برگشت کنترل میشود. از لحظهای که مبرد وارد کمپرسور میشود تا عبور از کندانسور و رسیدن دوباره به شیر انبساط، فشار بالا است و این مسیر از طریق لوله رفت انجام میگیرد. درک این تقسیمبندی برای فهم بهتر سیکل تبرید ضروری است.
بررسی لوله رفت و برگشت کولر گازی با تست فشار یا لمس
علاوه بر تشخیص ظاهری، برای درک دقیقتر عملکرد لولهها میتوان از ابزار و استانداردهای فنی کمک گرفت. این موارد به شما کمک میکنند لوله رفت و برگشت را حرفهایتر بررسی کنید و مطمئن شوید سیستم مطابق اصول نصب اسپلیت کار میکند.
۱. تست لولهها با گیج فشار و دماسنج
یکی از روشهای کاربردی برای تشخیص وضعیت لولههای کولر گازی استفاده از گیج فشار و دماسنج است. این ابزارها میزان دما و فشار مبرد را در مسیر رفت و برگشت نشان میدهند و به کاربر یا تکنسین کمک میکنند هرگونه مشکل در سیکل تبرید را سریعتر شناسایی کند.
- لوله برگشت در حالت سرمایش باید فشار پایینتر و دمای سردتری داشته باشد.
- لوله رفت معمولاً فشار بالاتر و دمای کمی گرمتر نشان میدهد.
- اختلاف غیرطبیعی دما یا فشار یعنی نیاز شارژ گاز کولر گازی یا بررسی وجود گرفتگی در مسیر است.
۲. بررسی لوله رفت و برگشت از طریق تماس دست
یکی از سادهترین روشها برای تشخیص لولهها لمس سطح آنهاست. اگر کولر گازی در حالت سرمایش درست کار کند، لوله مسی ضخیمتر که سرمای بیشتری دارد همان لوله برگشت است و لوله نازکتر با خنکی کمتر، لوله رفت محسوب میشود. همین نکته پاسخ پرسش رایج کاربران است که میپرسند کدام لوله کولر گازی باید سرد باشد.
- از طریق لوله رفت گرمای محیط دفع میشود.
- در لوله برگشت سرمای ایجادشده به پنل داخلی منتقل میشود.
- دمای دقیق ثابت نیست و به تنظیمات دمای پنل و شرایط محیط بستگی دارد.
در زمستان با تغییر مسیر مبرد توسط شیر برقی، وضعیت برعکس میشود؛ لوله برگشت در حالت گرمایش گرمتر از لوله رفت خواهد بود. اگر هنگام لمس متوجه یخزدگی هر دو لوله شدید، دستگاه احتمالاً نیاز به بررسی تخصصی دارد.
یخزدگی یا دمای غیرطبیعی در لولهها میتواند به دلیل افت فشار، کمبود مبرد یا کیپ شدن مسیر باشد. در این مواقع بهترین راه، بررسی تخصصی و شارژ گاز کولر گازی یا استفاده از خدمات تعمیرات کولر گازی است.
اهمیت عایق، قطر لوله و استاندارد نصب
برای کارکرد بهینه کولر گازی تنها تشخیص لولهها کافی نیست؛ رعایت جزئیات نصب هم اهمیت زیادی دارد. سه عامل اصلی که در عملکرد صحیح لوله رفت و برگشت نقش دارند عبارتند از:
- عایق لولهها مانع از اتلاف انرژی و یخزدگی سطحی میشود و عمر سیستم را افزایش میدهد.
- قطر لولهها که معمولاً برحسب اینچ یا میلیمتر مشخص میشود باید مطابق ظرفیت کولر انتخاب شود تا انتقال مبرد درست انجام گیرد.
- استاندارد نصب اسپلیت (Split Unit Installation) شامل شیببندی و فاصله صحیح بین پنل و کندانسور است تا فشار غیرعادی در لولهها ایجاد نشود.
با رعایت این موارد، علاوه بر تشخیص راحتتر لوله رفت و برگشت، عملکرد کلی دستگاه نیز بهینه خواهد شد.
برای مطالعه: تعمیر کولر گازی سامسونگ
سؤالات متداول
اگر پاسخ پرسش خود را در این بخش پیدا نکردید، میتوانید سؤالتان را در قسمت نظرات مطرح کنید تا کارشناسان تعمیر۲۴ شما را راهنمایی کنند.
۱. کدام لوله کولر گازی باید سرد باشد؟
در حالت سرمایش، لوله ضخیمتر یا همان لوله برگشت باید سردتر از لوله دیگر باشد. اگر هر دو لوله دمای غیرعادی داشتند، احتمال کمبود مبرد یا مشکل در سیکل تبرید وجود دارد.
۲. علت گرم بودن لوله برگشت کولر گازی چیست؟
اگر لوله برگشت بهجای خنک بودن گرم شود، معمولاً به دلیل گرفتگی مسیر، ضعف کمپرسور یا خرابی شیر چهارراهه (Reversing Valve) در حالت گرمایش است. بررسی فشار با گیج میتواند علت دقیق را مشخص کند.
۳. چرا لوله رفت کولر گازی سرد میشود؟
سرد شدن لوله رفت به جای گرم بودن، نشانه اختلال در فشار خط مایع یا کیپ شدن مسیر است. برای عیبیابی دقیق باید سوپرهیت و سابکولینگ با گیج فشار و دماسنج اندازهگیری شود.
۴. قطر و عایق لولههای کولر گازی چه اهمیتی دارند؟
انتخاب قطر مناسب (برحسب اینچ یا میلیمتر) مطابق ظرفیت دستگاه، باعث عملکرد صحیح مبرد میشود. همچنین استفاده از عایق استاندارد (مثل Armaflex) مانع اتلاف انرژی و یخزدگی سطح لولهها خواهد شد.
۵. چه استانداردهایی برای نصب لولههای اسپلیت باید رعایت شود؟
در نصب اسپلیت، طول لولهکشی و اختلاف ارتفاع باید مطابق دستور سازنده باشد. استفاده از P-Trap در رایزر عمودی، رعایت شیب مناسب و شارژ تکمیلی مبرد بهازای هر متر اضافه، از مهمترین استانداردها هستند که بر دمای لولهها اثر مستقیم دارند.
سلام عرض ادب و احترام یه سوال داشتم هنگام تغیر و جابه جایی کولر گازی، استاد کار گاز رو که میبست محکم بسته، پیچ سرشیر لوله کوچک هنگام بستن هرز شده، الان با آچار آلن باز نمیشه، به یه نفر گفتم میگه باید سرشیر رو عوض کنی و باید گاز زد بهش چون هنگام عوض کردن سرشیر گازش خالی میشه، میخاستم ببینم راهکاری دارین ک انجام بدیم این شیر باز بشه؟ چون کولر تازه خریدم، حیفه گاز بزنم و هزینه کنم
سلام امین جان ممنون ارادت، چون پیچ سرشیر هرز شده، راه امنی برای باز کردنش بدون تخلیه گاز وجود نداره. در این حالت تکنسین باید مبرد رو با گیج وکیوم بهطور کامل ریکاوری کنه، بعد سرشیر جدید نصب بشه. بعد از بستن مدار، سیستم باید وکیوم عمیق بشه تا رطوبت و هوا خارج بشن، و در نهایت مبرد مطابق وزن درجشده روی پلاک دستگاه دوباره شارژ استاندارد بشه. این روال همون چیزیست که در دستورالعملهای بینالمللی (ASHRAE و برندهای سازنده) برای جلوگیری از آسیب کمپرسور توصیه شده.
سلام، کولر گازی تراست مدل TSR-24HT3I اینورتر دارم. میخواستم بدونم چطور میشه لوله رفت و برگشت این کولر رو بهصورت دقیق تشخیص داد؟ مخصوصاً وقتی دستگاه روی حالت سرمایش یا گرمایش کار میکنه، چه تفاوتی باید در دمای لولهها حس کنم؟
سلام احمد عزیز، در کولر گازی تراست TSR-24HT3I وقتی دستگاه روی سرمایش هست، لوله باریکتر (رفت) داغ میشه و لوله ضخیمتر (برگشت) باید کاملاً خنک و عرق کرده باشه. در حالت گرمایش این وضعیت برعکس میشه و لوله ضخیمتر گرما رو منتقل میکنه. سادهترین راه تشخیص هم لمس دمای لولهها در زمان کارکرد دستگاهه.